Chemioterapia
Chemioterapia – metoda systemowego leczenia nowotworów złośliwych za pomocą leków cytostatycznych.
W szerszym znaczeniu jest to używanie syntetycznych związków chemicznych w leczeniu chorób. W leczeniu nowotworów stosuje się także leki hormonalne, leki celowane molekularnie (np. erlotynib, imatinib) i przeciwciała monoklonalne.
Cytostatyki zabijają komórki dzielące się, stąd oprócz komórek nowotworowych zabija również prawidłowe komórki organizmu.
Leczenie systemowe za pomocą cytostatyków może być prowadzone jedynie przez lekarzy posiadających specjalizację z onkologii klinicznej. Leczenie musi być prowadzone na oddziałach szpitalnych posiadających pracownie cytostatyków oraz odpowiednio wykwalifikowany personel.
Spis treści |
[edytuj] Podział
- metoda radykalna - ma na celu całkowitą eliminację komórek nowotworowych z organizmu, co zagwarantuje skuteczność leczenia; stosowana głównie w leczeniu nowotworów hematologicznych, a także guzów litych (rak jądra, ciążowa choroba trofoblastyczna),
- metoda uzupełniająca - adiuwantowa - stosowana po radykalnym zabiegu operacyjnym. Jej celem jest zlikwidowanie pozostałych po zabiegu w postaci mikroprzerzutów komórek nowotworowych,
- metoda wstępna - neoadiuwantowa, indukcyjna - stosowana przed zabiegiem operacyjnym celem zmniejszenia masy guza i jego regionalnego zaawansowania, co ma umożliwić przeprowadzenie radykalnego zabiegu operacyjnego lub zabiegu mniej okaleczającego, np. kwadrantektomia zamiast mastektomii,
- metoda regionalna - stosowana w przypadku niektórych typów nowotworów - miejscowe podawanie cytostatyków, np. do tętnicy wątrobowej, do jamy opłucnej, do jamy otrzewnej
- metoda paliatywna - stosowana w celu spowolnienia progresji choroby lub zmniejszenia dolegliwości u chorych, u których wyleczenie nie jest możliwe.
- metoda cytotoksyczna - oddziałująca toksycznie na komórki nowotworowe.
- metoda antyangiogeniczna - oddziałująca toksycznie na sieć naczyń krwionośnych dostarczających tlen i składniki pokarmowe do komórek nowotworowych, a odbierających produkty przemiany materii. Zniszczenie tych naczyń krwionośnych prowadzi do śmierci komórek nowotworowych w wyniku braku dostawy substancji odżywczych i tlenu. Stosowane są tu przeciwciała monoklonalne np. bewacizumab hamujące rozwój nowych naczyń krwionośnych.
- metoda metronomiczna - polegająca na podawaniu małych dawek leków cytostatycznych w krótkich odstępach czasu.
- metoda mioablacyjna z autologicznym przeszczepem szpiku kostnego - polegająca na podaniu dużej dawki leków cytostatycznych, w wyniku działania której poza komórkami nowotworowymi giną również krwinki. Przed zabiegiem pobiera się od pacjenta komórki krwiotwórcze ze szpiku kostnego. Komórki te następnie podaje się pacjentowi po chemioterapii w celu odtworzenia zabitych przy okazji leczenia krwinek.
[edytuj] Powikłania
- nudności, wymioty,
- uszkodzenia szpiku,
- uszkodzenia nerek,
- uszkodzenia serca,
- uszkodzenie płuc,
- uszkodzenie układu nerwowego,
- uszkodzenie przewodu pokarmowego,
- uszkodzenie skóry i jej przydatków,
- obniżenie odporności organizmu
- spadek poziomu białych krwinek
- spadek poziomu czerwonych krwinek
- spadek poziomu płytek krwi
- hiperurykemia,
- zespół ostrego rozpadu guza.
W premedykacji stosowane sa leki przeciwwymiotne: ondansetron, deksametazon, metoklopramid, tropisetron pozwalające zmniejszyć nudności i wymioty towarzyszące chemioterapii. Niektóre opracowania [1] wskazują na zalety stosowania zawartych w marihuanie kannabinoli w łagodzeniu negatywnych skutków takich jak nudności i wymioty, i umożliwianiu pacjentowi odżywiania się. Leki te wyszły już poza fazę badań naukowych, nie są stosowane w Polsce, mają rejestrację w USA.
Przypisy
- ↑ Tramer MR, Carroll D, Campbell FA, Reynolds DJ, Moore RA, McQuay HJ. Cannabinoids for control of chemotherapy induced nausea and vomiting: quantitative systematic review. BMJ 2001;323:16-21. PMID 11440936.
