Luminescencja
Luminescencja, tzw. zimne świecenie, jarzenie – zjawisko emisji fal świetlnych przez ciała, wywołane inną przyczyną niż rozgrzanie ich do odpowiednio wysokiej temperatury.
Ze względu na czynnik wzbudzający do świecenia, rozróżnia się następujące zjawiska:
- chemiluminescencja – wytworzona w trakcie niektórych reakcji chemicznych
- elektroluminescencja – świecenie pod wpływem stałego lub zmiennego pola elektrycznego
- elektronoluminescencja (katodoluminescencja) – świecenie pod wpływem elektronów przyspieszanych napięciem między elektrodami (ten rodzaj wzbudzania ma liczne zastosowania w kineskopach, oscyloskopach, mikroskopach elektronowych itp.)
- fotoluminescencja – wywołana przez pochłonięcie promieniowania elektromagnetycznego z obszaru widzialnego, ultrafioletu lub podczerwieni. Pochłonięta energia jest następnie wyemitowana także w postaci światła, na ogół o energii mniejszej niż energia światła wzbudzającego.
- rentgenoluminescencja – wywołana promieniowaniem rentgenowskim
- radioluminescencja – świecenie pod wpływem promieniowania alfa α, beta β, gamma γ (istotne znaczenie w badaniach jądrowych)
- sonoluminescencja – wywołana ultradźwiękami
- termoluminescencja – wywołana podniesieniem temperatury, jednak do niższej wysokości niż początek żarzenia
- tryboluminescencja – wywołana czynnikiem mechanicznym, np. tarciem, zginaniem, ściskaniem
Wyróżnia się również bioluminescencję, czyli zjawiska emitowania w ciemności fal świetlnych przez organizmy żywe, które to zjawiska są jednak w rzeczywistości niektórymi z powyżej wymienionych form luminescencji (najczęściej jest to chemiluminescencja).
Ze względu na czas trwania, luminescencję dzieli się na dwa rodzaje:
- fluorescencja – zjawisko trwające wyłącznie podczas działania czynnika wzbudzającego
- fosforescencja – zjawisko trwające również przez pewien czas po ustąpieniu czynnika wzbudzającego
Substancje zdolne do:
- luminescencji nazywamy luminoforami,
- fluorescencji – scyntylatorami,
- fosforescencji nazywane są niekiedy fosforami.
[edytuj] Zobacz też
- iryzacja
- opalescencja
- opalizacja
- przegląd zagadnień z zakresu teorii koloru
- schillerescencja
- właściwości fizyczne i chemiczne minerałów
