Sosnowiec

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta w województwie śląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.

Współrzędne: 50°18' N 19°10' EGeografia

Sosnowiec
Panorama miasta
Dworzec PKP Sosnowiec Główny
Herb Flaga
Herb Sosnowca Flaga Sosnowca
Województwo śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
 - rodzaj		 Sosnowiec
miejska
Prawa miejskie 1902
Prezydent miasta Kazimierz Górski
(e-mail)
Powierzchnia 91,06[1] km²
Położenie 50° 18' N
19° 10' E
Wysokość 250 m n.p.m.
Ludność (2008)
• liczba ludności
• gęstość
• aglomeracja
221 775 [1]
2435 [1] os./km²
2 441 000 (śląsko-dąbrowska)
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 (+48) 32
Kod pocztowy 41-200 do 41-225
Tablice rejestracyjne SO
Położenie na mapie Polski
Sosnowiec
Sosnowiec
Sosnowiec
TERC10
(TERYT)		 247501 1
Miasta partnerskie Maroko Casablanca (Maroko)

Francja Les Mureaux (Francja)
Węgry Komárom (Węgry)
Francja Roubaix (Francja)
Rumunia Suczawa (Rumunia)
Urząd miejski3
Al. Zwycięstwa 20 41-200 Sosnowiec
tel. 296-06-00; faks 296-06-05
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Sosnowiec – miasto położone na południu Polski, w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Najludniejsze miasto Zagłębia Dąbrowskiego. Historycznie część Małopolski.

Spis treści

[edytuj] Dzielnice

Na górę strony

[edytuj] Geografia

Położenie Sosnowca w GZM.

Sosnowiec położony jest na Wyżynie Śląskiej na terenie Zagłębia Dąbrowskiego. Pod względem geologicznym Sosnowiec położony jest w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym obejmującym cały Górnośląski Okręg Przemysłowy oraz Rybnicki Okręg Węglowy. Sosnowiec graniczy z następującymi miastami:

  • Balaton w Sosnowcu Porąbce
  • Leśna w Sosnowcu Kazimierzu Górniczym
  • Stawiki w Sosnowcu Starym Sosnowcu

[edytuj] Historia

Sosnowiec, Plac Stulecia popularnie nazywany "Patelnią"
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Sosnowca.

Nazwa miasta pochodzi od borów sosnowych porastających te tereny przed 1830. Pierwotna nazwa miasta brzmiała Sosnowice. Najstarsza znana wzmianka o osadzie z terenu obecnego Sosnowca pochodzi być może z 1123, a już z pewnością o Milowicach, jak również o Klimontowie, Zagórzu i innych można mówić na podstawie dokumentu z 1228 i innych począwszy od XIII wieku. Prawa miejskie przez krótko w XVIII wieku posiadał Modrzejów a następnie od 1902 Sosnowiec, co było pierwszym przypadkiem nadania takich praw w Królestwie Polskim za rządów caratu po Powstaniu Styczniowym, w którym to zresztą Sosnowiec też miał swoją chlubną kartę. W chwili uzyskania praw miejskich w 1902 "wieś" Sosnowiec liczyła jednak 61 tys. mieszkańców, miała własną prasę, teatr zawodowy, rozwinięte lecznictwo ze szpitalem, wśród wydarzeń, jakie miały tu miejsce, prócz wspomnianych walk powstańczych, należy odnotować np. pierwszy w Polsce – razem z Warszawą – pochód pierwszomajowy itp. działania. Presja, jaką więc te fakty musiały wywierać na administrację carską, najlepiej tłumaczy, jak to się stało, że pomimo nastrojów antycarskich, właśnie Sosnowiec zyskał jako pierwszy po powstaniu prawa miejskie.

[edytuj] Prezydenci miasta

Zobacz więcej w osobnym artykule: Prezydenci Sosnowca.

[edytuj] Gospodarka

Sosnowiec powstał jako miasto przemysłowe, dzięki szybkiemu rozwojowi przemysłu ciężkiego. Swój rozwój zawdzięcza głównie dogodnej lokalizacji na skrzyżowaniu ważnych szlaków drogowych i kolejowych. Po 1989 w mieście nastąpiła restrukturyzacja przemysłu, gdzie w wyniku likwidacji większości zakładów wydobywczych uległ zmianie profil rozwoju miasta z górniczo-hutniczego przekształcił sie w przemysłowo-handlowy z uwzględnieniem warunków lokalizacyjnych.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Gospodarka i handel w Sosnowcu.

[edytuj] Transport

W odległości 33 km od śródmieścia Sosnowca leży prężnie rozwijający się Międzynarodowy Port Lotniczy "Katowice" w Pyrzowicach. Oddany do użytku w 2006 fragment budowanej drogi S1 od węzła Podwarpie umożliwia dojazd do niego w ciągu kilkudziesięciu minut. Mieszkańcy korzystający z tego portu lotniczego mają też do dyspozycji zatrzymujące się w Milowicach autobusy specjalnej linii kursującej pomiędzy Katowicami a Pyrzowicami.

Droga ekspresowa S86

W pobliżu Sosnowca przebiega autostrada A4 – odległość ze Śródmieścia do jej węzłów wynosi:

Przez miasto przebiegają:

W mieście znajduje się ok. 30 stacji paliw, 7 stacji kontroli pojazdów, kilka wielkich salonów samochodowych połączonych z autoryzowanymi serwisami, natomiast tuż za jego granicą znajduje się giełda samochodowa w Mysłowicach.

Śródmieście przełom lat 60. i 70. XX wieku

Przez miasto przebiegają odnogi historycznych szlaków, którym Sosnowiec zawdzięcza swój potężny rozwój:

W odległym o 18 km od Śródmieścia Sosnowca sąsiednim Sławkowie planowana jest inwestycja oddziaływająca na cały zagłębiowski region, w postaci rozbudowy suchego portu przeładunkowego na zakończeniu Linii Hutniczej Szerokotorowej (która w rzeczywistości kończy się w granicach administracyjnych Sosnowca, w Kolonii Cieśle), jako strategiczny element kombinowanego połączenia towarowego wschód-zachód.

Dużym powodzeniem u mieszkańców cieszą się przejazdy do Warszawy oraz do Gliwic. Na stacji kolejowej Sosnowiec Główny zatrzymują się wszystkie pociągi pasażerskie krajowe i międzynarodowe z wyjątkiem dwóch ( "Chopin" Warszawa – Wiedeń/Praga oraz "Vltava" Praga – Moskwa ). Stacja Sosnowiec Południowy na której również zatrzymywały się pociągi dalekobieżne, jest obecnie obsługiwana wyłącznie przez osobowe pociągi regionalne (najdłuższa relacja: Katowice – Kielce)

Na terenie Sosnowca znajduje się siedem stacji kolejowych:

Dworce Sosnowiec Główny oraz Sosnowiec Maczki mają zabytkową architekturę, oba były przed I Wojną Światową stacjami granicznymi.

Przed dworcem kolejowym Sosnowiec Główny zatrzymują się autobusy relacji Warszawa – Kraków oraz Łódź – Kraków obsługiwane przez firmę Polski Ekspress (po jednej parze dziennie). Ponadto przez Śródmieście Sosnowca kursują linie dalekobieżne, głównie w kierunku województw świętokrzyskiego i małopolskiego, co wynika z kierunków imigracji ludności wywołanej budową Huty Katowice. Także przed dworcem kolejowym Sosnowiec Główny zatrzymuje się wiele linii komunikacji miejskiej.

Ulica 3 Maja
Ulica 11 Listopada

System miejskiego transportu pasażerskiego, zasadniczo oparty na autobusach i tramwajach, jeszcze niedawno należał do najbardziej archaicznych na skalę europejską, podobnie zresztą jak w całym kraju. I mimo to, że niektóre trasy wydają się chaotyczne, to spowodowane jest to troską o wygodę mieszkańców, których miejsce zamieszkania linie te normalnie ominęłyby.

19 września 1991 Sosnowiec przystąpił do związku gmin w celu wspólnej organizacji transportu miejskiego. Decyzja ta poskutkowała wkrótce sukcesywnym obniżaniem ilości wykonywanych przez środki transportu (zwłaszcza autobusy) wozo-kilometrów, oraz spadkiem wskaźnika pasażero-kilometrów, które to procesy trwały do jeszcze niedawna. Mieszkańcy zmuszeni do poszukiwania alternatywnych sposobów przemieszczania przesiedli się do własnych samochodów, gwałtownie podnosząc wskaźnik indywidualnego zmotoryzowania i przyczyniając się równocześnie do powstania poważnego dla miasta problemu (pogorszenie stanu nawierzchni dróg, zatory na skrzyżowaniach, itp.). Teraz miasto jednak zaczęło powoli inwestować w drogi i coraz więcej starych tras ulega przebudowie w miarę możliwości. Polepszył się także stan autobusów. Miasto zakupiło autobusy typu Solaris (cztero- i sześciokołowe), a także w roku 2005 cała partie niskopodłogowych, używanych, niemieckich autobusów typu Man w bardzo dobrym stanie (krótkich i przegubowych), oraz nowe, niskopodłogowe Jelcze. Stare Ikarusy, mimo że z czasem będą kończyć "służbę" także poddawane są generalnym remontom, i jedyną wadą jest zimno panujące w nich w okresie zimowym, ponieważ stare, niesprawne systemy grzewcze zostały usunięte.

Współcześnie środki transportu kursują rzadko i nierównomiernie po niezrozumiałych trasach, obowiązują w nich różne zasady, w tym wiele wzorów biletów o cenie należącej do najwyższych w kraju; a część linii autobusowych i wszystkie minibusowe realizowane są bez rozkładów jazdy. Tramwaje są już stare, ale te kursujące po Sosnowcu nadal są standardowymi modelami w Polsce. Całkowicie przestarzała jest tylko linia 15, kursująca z Zagórza do Katowic o której od lat mówi się o modernizacji i przedłużeniu w głąb osiedla w Zagórzu jednak na planach tylko się kończy. Bardziej zaniedbana (mimo że eksploatowana jest nowszymi tramwajami) jest jednak linia 24, która nie miałaby racji bytu, gdyby nie to, że jedna jej pętla znajduje się pod Liceum Ogólnokształcącym im. Walentego Roździeńskiego. Prawie wszystkie linie obsługiwane są tylko i wyłącznie przez pojedyncze wagony. Tylko linie 15 i 27 używają podwójnych składów w dni robocze.

[edytuj] Instytucje wyznaniowe

Sosnowiec jest siedzibą rzymskokatolickiej Diecezji sosnowieckiej. W mieście znajdują się 32 kościoły parafialne, w tym jedna bazylika, jakim to tytułem została obdarzona sosnowiecka katedra – oraz jedno sanktuarium – Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. W Sosnowcu powstało też żeńskie zgromadzenie zakonne – Karmelitanek Bosych Dzieciątka Jezus, których współzałożycielka, s. M.Teresa Janina Kierocińska, zwana w kręgach katolickich Matką Zagłębia jest obok Wandy Malczewskiej kandydatką na ołtarze związaną z Sosnowcem, nieporównanie zresztą bardziej wrośniętą w ten lud, jak świadczy jej przydomek; prócz Karmelitanek w Sosnowcu działa jeszcze kilka zgromadzeń zakonnych męskich i żeńskich.

W Sosnowcu działają dwie parafie starokatolickie: polskokatolicka (parafia p.w. Matki Bożej Bolesnej) oraz parafia Starokatolickiego Kościoła Mariawitów.

Sosnowiec jest siedzibą parafii Kościoła Prawosławnego, obejmującego Województwo śląskie i wschodnią Opolszczyznę. Jedyną obecnie istniejącą świątynią jest Cerkiew śś. Wiery, Nadzieżdy i Ljub'wi w Sosnowcu.

W mieście znajduje się parafia Ewangelicko-Augsburska (posiadająca 1 kościół i 1 kaplicę).

W mieście znajdują się zbory Wspólnoty Kościołów Chrystusowych, Kościoła Zielonoświątkowego oraz Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego.

W Sosnowcu działa Centrum Kongresowe Świadków Jehowy oraz ośrodek medytacyjny Buddyjskiego Związku Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu.

W przeszłości istniała w Sosnowcu Wielka Synagoga, która 9 września 1939 r. stała się z rąk hitlerowców miejscem kaźni wyznawców judaizmu; niewielka ilość wyznawców tej religii zamieszkuje miasto do dzisiaj.

Ponadto w Sosnowcu mieści się będąca ewenementem może nawet w skali europejskiej nekropolia: cmentarz wielowyznaniowy, podzielony na 4 części: katolicką, ewangelicką, prawosławną i żydowską.

Sosnowiec, Kościół ewangelicki św. Jana

Sosnowiec, Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najśw. Maryi Panny w Sosnowcu

Sosnowiec, Cerkiew św. Wiery, Nadzieżdy i Ljub'wi

Sosnowiec, Kościół św. Joachima

Struktura procentowa wyznawców religii poszczególnych kościołów w Sosnowcu w układzie alfabetycznym:

[edytuj] Edukacja

Neofilologia, Uniwersytet Śląski

W mieście funkcjonuje 117 publicznych jednostek edukacyjnych, działających w ramach zespołów szkół lub jako samodzielne jednostki: 39 przedszkoli, 35 szkół podstawowych , 24 gimnazja oraz 19 szkół ponadgimnazjalnych. W ramach zespołów szkół działa: 14 zespołów szkół ogólnokształcących, 3 zespoły szkół specjalnych, 1 centrum kształcenia ustawicznego, 11 zespołów szkół zawodowych. Obok szkół publicznych istnieje również 55 jednostek edukacyjnych niepublicznych: 2 przedszkola niepubliczne, 2 szkoły podstawowe niepubliczne, 1 szkoła podstawowa publiczna prowadzona przez osobę prawną, 5 gimnazjów, 1 liceum profilowane, 3 szkoły średnie zawodowe, 7 liceów ogólnokształcących młodzieżowych, 9 liceów ogólnokształcących dla dorosłych, 26 szkół policealnych zawodowych.

[edytuj] Kultura i media

Teatr Zagłębia
Egzotarium w Sosnowcu

Wydawane głównie jako drukowane:

Na terenie miasta usytuowana obecnie jest rozgłośnia górnośląska Radio ESKA Śląsk 99,1 FM, która przejęła przed paru laty niegdyś miejską radiostację – Radio Rezonans – prezentując się zrazu jako kontynuatorka tejże sosnowieckiej stacji.

Z Sosnowcem związanych jest też kilka portali internetowych, czy to informacyjno-społecznych, czy to przybliżających historię i geografię miasta.

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

Sosnowiec, Zamek Sielecki
Sosnowiec, Pałac Schoena
Cerkiew pw. Wiary, Nadziei i Miłości
Gmach dawnego Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu

[edytuj] Osobistości związane z miastem

   
Duchowni katoliccy

[edytuj] Honorowi Obywatele Sosnowca

Urząd Miasta

[edytuj] Parki

Świątynia dumania, Park Żeromskiego (Sosnowiec)

Sosnowiec posiada ponad 2.250 ha terenów zielonych w parkach, skwerach, strefach ochronnych, ogródkach działkowych i lasach.

[edytuj] Sport

Stadion Ludowy
Czarni Sosnowiec, stadion

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 "Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 r, GUS, 13 sierpnia 2008, Warszawa.
  2. ↑ M. Kisiel, P. Majerski, Mozaika kultur, Sosnowiec 2006

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Sosnowiec


W sąsiedztwie Sosnowca znajdują się następujące miejscowości:
Czeladź Będzin, Dąbrowa Górnicza Dąbrowa Górnicza
Katowice
N
W E
S
Sławków
Mysłowice Jaworzno Jaworzno


p • d • e
Dzielnice Sosnowca
Herb Sosnowca
p • d • e
Województwo śląskie
Miasta na prawach powiatu Herb województwa śląskiego
Powiaty